TIẾNG NÓI CỦA MỘT SỐ NGƯỜI VIỆT HẢI NGOẠI VẬN ĐỘNG TOÀN DÂN TRONG NƯỚC VÀ HẢI NGOẠI QUYẾT TÂM 
CÙNG QUÂN ĐỘINHÀ NƯỚC VIỆT NAM HOÀN THÀNH ƯỚC MƠ DÂN TỘC LÀ CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN VĂN HÓA:
GIẢI HOẶC VÀ GIẢI TRỪ GIẶC ÁO ĐEN VATICAN, GIẶC ÁO ĐEN BẢN ĐỊAGIẶC TIN LÀNH

Người Ngồi Lên Bom Nổ Chậm Năm Ấy


 

Trần Thị Thành, Đại đội trưởng C759

- đường 12A - Tuyên Hoá - Quảng B́nh (1966).

 

Người Ngồi Lên Bom Nổ Chậm Năm Ấy

 

 

                                                 

Người con gái đất Phù Hóa, Tuyên Hóa phía tả ngạn sông Gianh đă ngồi lên quả bom nổ chậm của Mỹ, để đồng đội an tâm tiếp tục san lấp mặt đường cho xe qua, trong thiên truyện đă trở thành thần tượng anh hùng in đậm trong tâm khảm tôi và có lẽ cả trong rất nhiều bạn đọc trên miền Bắc lúc bấy giờ. Người ngồi lên bom nổ chậm năm ấy

 

T́m người trong truyện

 

Tháng 5 năm 1968, trong những ngày ác liệt nhất của bom đạn Mỹ ném xuống Quảng B́nh, đang ngồi soạn bài trong nhà hầm ngột ngạt cho giờ lên lớp ngày mai ở Trường cấp 3 Bắc Quảng Trạch, sơ tán tại xă Phù Lưu th́ nhà thơ Trần Nhật Thu ở Hội Văn nghệ Quảng B́nh, bạn cùng khóa học phổ thông, nhân chuyến đi công tác qua đă ghé t́m thăm tôi.

 

Sau những lời hàn huyên toàn chuyện sống chết bom đạn trên đường đi, Trần Nhật Thu tặng tôi cuốn "V́ sự sống con đường" của tác giả Nguyễn Khắc Phê mà rằng: "Đây là cuốn kư sự của một kỹ sư giao thông viết về đơn vị TNXP trên đường 12A phía Tây Quảng B́nh vừa được NXB Thanh niên ấn hành. Sách in xong, chở một ít về Quảng B́nh, bị máy bay Mỹ đánh nát hết. Tác giả nhặt lại được một ít. Đây là cuốn trong số đó. Tuyệt lắm, tặng cậu đấy!".

 

Sau này, Nguyễn Khắc Phê đă thành nhà văn, tác giả của nhiều cuốn tiểu thuyết viết về chiến tranh nổi tiếng, và cuốn kư sự ấy của anh được giải nh́ của Tổng Công đoàn và Hội Nhà văn Việt Nam về đề tài công nhân và TNXP trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1970). Cuốn sách của anh đă thu hút hồn tôi trong căn hầm chữ A với ngọn đèn pḥng không tù mù thắp bằng dầu ma dút, ánh sáng tỏa ra từ ô cửa h́nh chữ nhật bằng bao diêm, suốt cả đêm đó.

 

Trong truyện, h́nh ảnh chị Trần Thị Thành, Đại đội trưởng TNXP C759 - Anh hùng trên tuyến đường 12A rực lửa miền Tây Quảng B́nh hiện ra trước mắt tôi, hiên ngang, sừng sững, gan dạ, kiên cường. Người con gái đất Phù Hóa, Tuyên Hóa phía tả ngạn sông Gianh đă ngồi lên quả bom nổ chậm của Mỹ, để đồng đội an tâm tiếp tục san lấp mặt đường cho xe qua, trong thiên truyện đă trở thành thần tượng anh hùng in đậm trong tâm khảm tôi và có lẽ cả trong rất nhiều bạn đọc trên miền Bắc lúc bấy giờ.

 

Vừa qua, chuẩn bị kỷ niệm ngày thành lập Đoàn TNCS HCM 26-3, t́nh cờ nhờ một người bạn, tôi biết được địa chỉ của ch. Tôi đă đến tiểu khu 5, phường Đồng Sơn, TP Đồng Hới, tỉnh Quảng B́nh để gặp người Anh hùng của ḷng tôi năm xưa. Bây giờ chị đă sang tuổi 67, mái tóc đă bạc trên khuôn mặt dịu dàng nhưng rắn rỏi, đôi mắt chị đượm buồn v́ người chồng thân yêu của chị mắc một chứng bệnh hiểm nghèo vừa qua đời.

 

Thế nhưng, khi nghe ư định và những lời khẩn khoản cởi mở của tôi, chị lẳng lặng dẫn tôi vào pḥng khách, kéo ghế và pha trà. Sau 43 năm, hôm nay tôi mới đối diện được với người thực trong truyện, điều mà tôi hằng ao ước.

 

Đường 12A và chuyện về quả bom nổ chậm

 

Ngày 15/5/1965, Trung ương Đoàn TNCS HCM nhất trí cho Quảng B́nh thành lập hai đơn vị TNXP chống Mỹ, cứu nước với phiên hiệu N73 và N75. N73 gồm 7 đại đội, phục vụ ở Bắc đường 9 sau rút về tăng cường cho công trường 151, bảo vệ tuyến đường từ ngă ba Khe Ve đến phà Xuân Sơn thuộc huyện Bố Trạch, Quảng B́nh. N75 gồm 9 đại đội tăng cường cho công trường 12A, đoạn thuộc địa phận huyện Minh Hóa, Quảng B́nh.

 

Đây là tuyến đường dài gần 30km nối Đông Trường Sơn và Tây Trường Sơn của con đường ṃn Hồ Chí Minh lịch sử qua ba nước Đông Dương. Kể từ tháng 6-1964, địch bắt đầu phát hiện và đánh phá, nhưng từ 1965 trở đi th́ mức độ càng ác liệt hơn. 24 giờ trong ngày, trên tuyến đường này không khi nào ngớt tiếng máy bay địch, kể cả B52.

 

Mỹ đă ném xuống đây đủ các loại: bom khoan, bom phá, bom bi, bom từ trường, bom nổ chậm, bom na pan, bom lân tinh và vô số máy phát sóng ghi chấn động gọi là "Cây nhiệt đới". Cho nên bộ đội Trường Sơn gọi chặng đường này là "Cửa tử". Lán trại của công nhân và TNXP trên tuyến đường ban đầu ở trong rừng rậm. Địch đánh rừng rậm, đơn vị sơ tán ra đào hầm trú ẩn ở đồi trọc hoặc ven đường. Ư chí đó vang lên trong câu khẩu hiệu kẻ căng trên tường vách lán: "Địch đánh rừng già ta ra rừng non. Địch đánh rừng non ta ra đồi trọc".

 

Không ngày nào là không có người hy sinh. Bởi vậy, trước khi đi làm, đơn vị thường tổ chức "Lễ truy điệu sống", mang theo cả quan tài, rượu cồn pḥng khi khâm liệm tử thi. Nếu trong đêm, đường tắc khoảng 1 giờ th́ có hàng trăm chiếc xe vào chiến trường B, dồn ứ lại, làm mồi cho bom đạn Mỹ.

 

Bao chiến sĩ lái xe và chiến sĩ làm đường Trường Sơn đă hy sinh thầm lặng nơi đây. Bởi vậy, đơn vị TNXP trên đường 12A hạ quyết tâm không để tắc đường trong mọi t́nh huống. Họ ăn uống vô cùng kham khổ. Có khi suốt tuần chỉ ăn lương khô và canh rau tàu bay rừng. Chị em phụ nữ do công việc không có thời gian tắm giặt, và thiếu quần áo, đồ dùng sinh hoạt. Về mùa hạ thiếu nước, nỗi khổ càng tăng lên, khiến họ rụng tóc, lở loét, tróc da. Tuy vậy, không một ai rời đội ngũ.

 

Nổi bật trong sự chịu đựng và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ đó là Đại đội 759 Anh hùng, phụ trách đoạn đường 10km từ Khe Cấy lên Băi Dinh.

 

Ngày 3/7/1966, Mỹ cho nhiều tốp máy bay thay phiên nhau giội bom xuống khu vực núi Y Leng. Suốt từ 1 giờ sáng đến 12h trưa, bom đạn địch ào ào trút xuống nơi đây. Một khối lượng đất đá từ trên núi đổ ập xuống, chôn vùi 8 người và làm bị thương toàn bộ chiến sĩ TNXP của C759 đang làm việc trên hiện trường. Gạt đau thương mất mát, những chiến sĩ c̣n lại vừa cứu thương, t́m tử thi vừa san lấp đường, tạo mặt bằng cho xe qua.

 

Dưới gầm trời rung chuyển tiếng máy bay và tiếng bom đạn Mỹ nổ chát chúa, sau 3 ngày đêm, họ đă thông được xe nhưng chỉ t́m được 2 người, 6 người c̣n lại vẫn nằm trong ḷng đường. Măi 45 ngày sau, kiên nhẫn và quyết tâm, tranh thủ lúc vắng xe, họ xới lại từng thước đường, t́m được những người c̣n lại, thi thể không c̣n nguyên vẹn, nhưng ḷng vui khôn tả. Quả đồi này trước đây không tên, nay được mệnh danh là "Đồi 37" để nhớ về ngày 3/7 đau thương và hùng tráng của đơn vị C759 Anh hùng.

 

Chị Trần Thị Thành kể tiếp: "Chiều ấy, tôi nhận được điện của bộ phận cơ yếu chuyển sang, báo tối nay có đoàn xe quân sự quan trọng vượt qua cung đường này, phải chuẩn bị an toàn tuyệt đối. Sau này, tôi mới được biết đó là đoàn xe của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh vào chiến trường Quảng Trị. Ấy cũng là lúc B57 của Mỹ đến ném một loạt bom trên đường. Các tiểu đội trực lên ngay mặt đường để làm nhiệm vụ. Bất chấp cái chết ŕnh rập, chúng tôi san lấp những chỗ bom vừa nổ trên mặt đường. Đang làm th́ có một quả hẹn giờ phát nổ cách đó chừng vài trăm mét. Cả đoàn thật hú vía và không thể không có tâm lư hoang mang. Mặt trời bắt đầu tắt nắng. Nhiều người bàn với tôi thôi cứ lui quân, chừng nào bom nổ chậm nổ hết sẽ lên mặt đường. Nghe thế, tôi nhảy lên hố một quả bom chưa nổ thân lùi lũi chui xuống ḷng đường gần đó mà nói lớn:

 

- Các đồng chí, tôi ngồi trên lưng nó đây rồi, các đồng chí cứ an tâm làm việc, sống chết có nhau, không để tắc đường tối nay.

 

Cả đại đội lại hùng hục lăn đá, đào đất, san đường. Mặt đường được giải phóng khi hoàng hôn phủ dày núi rừng. Chỗ quả bom nổ chậm tôi ngồi cũng được làm dấu, uốn đường cho xe né tránh từ xa.

 

Vừa về đến lán trại th́ một khối lửa bùng lên kèm theo tiếng nổ long trời phát ra từ mặt đường, nơi chúng tôi vừa làm. Ai nấy thở phào nhẹ nhơm.

 

- Chị có cảm nghĩ ǵ khi ngồi lên bom nổ chậm trong lần ấy? - Tôi hỏi.

 

Chị Trần Thị Thành tươi cười:

 

- Lúc đó tôi mới 24 tuổi, có người yêu cùng quê đang chiến đấu ở chiến trường C. Nhưng tôi là Bí thư chi bộ, lại là chỉ huy đại đội. Với cương vị ấy, tôi không thể chần chừ với nhiệm vụ, dẫu biết rằng ḿnh có thể hy sinh! Mà thời kỳ ấy, tất cả chúng tôi đều xem cái chết nhẹ tựa lông hồng.

 

Những ḍng nước mắt

 

Tôi nh́n lên bàn thờ phía gian trái ngôi nhà cấp 4 của chị Trần Thị Thành th́ thấy quả tử đơm đầy trái cây tươi tắn, khói hương bay bảng lảng. Di ảnh là chân dung một thiếu nữ đội mũ tai bèo với nụ cười rạng rỡ trong khuôn mặt xinh xắn.

 

- Em ruột tôi đó - Chị Thành nói - Tên nó là Trần Thị Thế. Hôm nay là ngày giỗ của nó. Mới 15 tuổi nhưng cứ nằng nặc nạp đơn xin Xă Đoàn được đi TNXP. Rồi hai chị em cùng nhập ngũ một ngày, cùng vào một đơn vị. Nhập ngũ năm 1965 đến năm 1968, tôi được điều về làm Phó Chủ tịch huyện Tuyên Hóa, Quảng B́nh và sau đó về Ban Văn xă, UBHC Tỉnh th́ đơn vị C759 được điều về phụ trách tuyến đường Ba Trại đi Thọ Lộc, múi đường từ Nam bến phà sông Gianh không qua QL1A. Một chiều đi trinh sát đường, một quả bom tọa độ của Mỹ đă rơi giữa đội h́nh của tổ gồm ba chị em, trong đó có Thế em tôi. Người ta phải chia ba từng nắm tóc, phần da, rẻo thịt c̣n lại vướng trên cành cây cho ba ngôi mộ. Lúc đó em tôi vừa tṛn 18 tuổi. Đúng lúc ấy tôi nhận được tin báo tử của người yêu sắp cưới của tôi. Nén đau thương, tôi lại cùng đồng đội tiếp tục vật lộn trên tuyến đường máu lửa. Năm đó C759 và Nguyễn Thị Kim Huế A trưởng A6, chiến sĩ của tôi được tuyên dương công trạng anh hùng. Tôi vô cùng tự hào v́ trong thành tích ấy của đơn vị đă có sự đóng góp của ḿnh.

 

Chị Trần Thị Thành c̣n kể cho tôi nghe những chuyện phi thường trên tuyến đường 12A rực lửa. Liệt sĩ Cao Thị Thường t́m được trong đất vùi ngày 3/7 ở tư thế đầu đội nón, tay cầm chặt cán xẻng. Anh Trần Đức Hè, hiên ngang lăn bom nổ chậm xuống khe và anh đă anh dũng hy sinh khi mở bom để giải phóng đường. Chị Nguyễn Thị T́nh hy sinh trong túi áo c̣n bức thư vừa viết dở để gửi cho mẹ báo tin ḿnh sắp được kết nạp Đảng...

 

Chia tay chị ra về, h́nh ảnh chị và những chiến sĩ TNXP trên đường 12A năm xưa làm ḷng tôi lại vang lên hai câu thơ của nhà thơ Tố Hữu:

 

Đường đi mấy núi, mấy đèo

Núi bao nhiêu ngọn, bấy nhiêu anh hùng...

 

 

Hồ Ngọc Diệp

An Ninh Thế Giới Cuối Tháng, ngày 21/3/08

NDVN, ngày 28/7/08



<Go Back>
Printer Friendly Page Send this Story to a Friend